قاضيى بنشاندند و مىگريست گفت نايب قاضيا گريه ز چيست اين نه وقت گريه و فرياد تست وقت شادىّ و مبارك باد تست گفت اه چون حكم راند بيدلى در ميان آن دو عالم جاهلى آن دو خصم از واقعهء خود واقفند قاضى مسكين چه داند زان دو بند جاهلست و غافل است از حالشان چون رود در خونشان و مالشان گفت خصمان عالمند و علَّتى جاهلى تو ليك شمع ملَّتى ز ان كه تو علَّت ندارى در ميان آن فراغت هست نور ديدگان وان دو عالم را غرضشان كور كرد علمشان را علَّت اندر گور كرد جهل را بى علَّتى عالم كند علم را علَّت كژ و ظالم كند تا تو رشوت نستدى بيننده اى چون طمع كردى ضرير و بنده اى حكمت اعلاى اين مطلب كه در ابيات بالا مىبينيد ، در جمله اى از امير المؤمنين عليه السّلام چنين آمده است : سل تفقّها و لا تسئل تعنّتا فإنّ الجاهل المتعلَّم شبيه بالعالم ، و إنّ العالم المتعسّف شبيه بالجاهل المتعنّت . ( 1 ) ( بپرس براى فهميدن و مپرس براى آزار دادن و وارد كردن مسئول در مشقّت ناگوار ، زيرا جاهلى كه در جريان تعليم و آموختن است شبيه به عالم است و عالم كج انديش شبيه بجاهل موذى است . ) اين معلَّم مخلص و الهى بشر در توصيف مردم نابخرد و دور از رشد و كمال چنين فرموده است : سائلهم متعنّت و مجيبهم متكلَّف . ( سؤال كنندهء آنان قصد آزار و به مشقّت انداختن مسئول را دارد و پاسخگوى آنان خود را به تكلَّف و تصنّع وادار مىكند . ) هيچ مىدانيد كه يك « نمىدانم » در موقع مناسب از صدها « مىدانم » بىمدرك و

--> ( 1 ) كلمات قصار و حكم شمارهء 320 .